Werk is geen oplossing – Marguerite van den Berg

Boeken, Lifestyle

Werk is geen oplossing Marguerite van den Berg

Als we met z’n allen maar werken, doorwerken, overwerken, dan komt het allemaal goed. Dan worden al je problemen opgelost. In haar boek ‘Werk is geen oplossing’ onderzoekt Marguerite van den Berg de manier waarop we naar betaald werk kijken. Het barst van de eye-openers. En ik weet niet of ik tijdens het lezen ervan nu boos, gefrustreerd of verdrietig moet worden.

Iedereen is moe

Iedereen is moe. Niemand heeft tijd. Dat concludeert Marguerite van den Berg in haar provocerende boek ‘Werk is geen oplossing‘. Daarin onderzoekt ze de manier waarop we naar betaalde arbeid kijken als zo ongeveer de oplossing van alles. We zijn steeds meer gaan werken en krijgen daar steeds minder zekerheid voor terug, stelt ze. ‘Werk vraagt altijd meer van ons, verandert voortdurend de voorwaarden en is het liefst vaag over de toekomst. Iedereen is moe, niemand heeft tijd. Waarom pikken we dat eigenlijk?’ Bovendien verwachten we dat betaald werk zingeving geeft, dat we er onze passie in kwijt kunnen én dat het vrijheid geeft. Maar het tegenovergestelde is waar.

Afhankelijk

In werkelijkheid zorgt werken voor een werkgever ervoor dat je afhankelijk wordt. En, als je niet oppast, ligt een vorm van uitbuiting op de loer. Vooral als je je droom wilt waarmaken. Je bent immers bereid om alles te doen voor je passie. En dus nemen we genoegen met opdrachten die geen geld opleveren, ‘maar wel exposure’. Of werken langer door met het idee dat we dan meer gezien worden.

Werkgever is werknemer

Marguerite noemt een werkgever in haar boek zelfs een werknemer, omdat hij tijd van je afneemt. Ze gebruikt Marx om uit te leggen wat uitbuiting is. Marx ziet uitbuiting als een technisch begrip: als je voor een baas werkt, is dat slechts een paar uur per dag om in je levensonderhoud te voorzien, de overige uren werk je om je baas te verrijken. Dat neemt de baas van ons en is uitbuiting. Niet voor niets riep Jeff Bezos na zijn ruimtevlucht: “I want to thank every Amazon employee and every Amazon customer because you guys paid for all this“. Dankzij zijn werknemers kon hij zich een tripje naar de ruimte veroorloven.

Zelfontwikkeling door betaald werk

Behalve economische belangen leeft het idee dat betaald werk goed is voor je ontwikkeling. Maar soms is werk ook gewoon ploeteren en dus ‘gewoon je werk doen’. Want wat als je schoonmaakster bent op een station? Niks zelfontplooiing. Het is nogal kortzichtig om te denken dat je jezelf alleen maar kunt ontplooien door betaald werd te doen voor een werkgever.

Betaald werk boven onbetaalde arbeid

Ook wordt in de maatschappij reproductieve arbeid, werk dat niet betaald wordt, afgedaan als niet belangrijk. En dus verdringt betaald werk onbetaalde arbeid: de was, eten koken en de kinderen opvoeden. We kiezen er voor om die taken die we niet belangrijk vinden, zoals het huishouden en oppas voor de kinderen, uit te besteden. We vergeten dat betaald werk niet zonder die onbetaalde arbeid kan, tegelijkertijd is er steeds minder ruimte voor en te weinig erkenning.

Werk emancipeert niet

Ze vindt dan ook dat we ons moeten verzetten tegen het idee dat we zorg en opvoeding moeten opofferen voor de economie of betaald werk. Mensen die pleiten voor meer arbeidsparticipatie voor vrouwen vergeten het werk die vrouwen al doen, maar dan onbetaald.

Werk is geen oplossing

Volgens Marguerite houdt betaald werk ons gevangen. We moeten stoppen met geloven dat werk de oplossing is en dat het zekerheid biedt. Het is tijd om in actie te komen. Thuisblijfmoeders, huismannen en mensen die geldloos leven doen dat in feite al door uit het arbeidsproces te stappen en bewust te kiezen voor andere waarden in het leven zoals opvoeding, zorg en zelfvoorzienend leven. Juist de mensen die roepen: ‘Pas maar op, je kunt nooit meer in het arbeidsproces meedraaien’, zijn degenen die gevangen zitten in de ratrace.

Het heft in eigen hand nemen

Gelukkig noemt ze ook 5 manieren om het heft zelf (weer) in handen te nemen:

  1. Heb aandacht voor de gevoelens die werk bij jou en anderen oproept
  2. Staak (zoals in dit hilarische voorbeeld uit The Guardian)
  3. Vertel elkaar verhalen van werkweigering
  4. Doe dingen die geen werk zijn
  5. Experimenteer met commons, gemeenschappen of andere manieren om de huidige economie en het kapitalisme te omzeilen. Door bijvoorbeeld een geef- of leeneconomie of door zelf groenten ter verbouwen en zelfvoorzienend te worden.

Er zijn tal van mogelijkheden.

Werk is geen oplossing Marguerite van den Berg

Waar werk jij voor?

Werk is geen oplossing‘ is een confronterend boek. Het geeft me stof tot nadenken. Vandaar ook al die blauwe plakkertje in mijn boek. Ik realiseer me plots dat ik heel veel dingen in onze huidige maatschappij vanzelfsprekend vind, terwijl ze dat niet zijn. In het boek komt van alles aan bod: de geschiedenis van werk en de slavernij, het feminisme, maar ook de rol van de overheid en het huidige economische en politieke bestel. Ik word er boos van. En gefrustreerd. Verdrietig. Maar die ene vraag blijft hangen: waarvoor werk jij eigenlijk?

Meer lezen?




Dit artikel bevat affiliate links. Als jij via een dergelijke link een reservering maakt of iets aanschaft, krijg ik een klein percentage om mezelf en de website te onderhouden. Dit kost jou niets extra’s. Naast mijn eigen foto’s gebruik ik zo nu en dan afbeeldingen van beeldbanken als Pixabay en Pexels.


Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *